Wereld van Newton in poppen.

Gewoon de juiste vraag stellen.

Je moet er maar op komen: een jeugdvoorstelling met poppen maken over de wetenschapper Isaac Newton (1643-1727). Ila van der Pouw uit Schoorl deed het, samen met haar vaste tekstschrijven Rob Bloemkolk en beeldend kunstenaar Gerda Schimmel, die de afgelopen jaren al vele poppen voor haar maakte.

Geschreven door Sonja de Jong.

En het is een heel mooie, ingehouden voorstelling geworden waar de doelgroep, kinderen vanaf een jaar of acht, niet alleen luidop van geniet, maar ook nog een heleboel van leert. Het idee kwam van Bloemkolk. 'Ik las 'Een kleine geschiedenis van bijna alles' van Bill Bryson en daarin werd verteld dat Newton een keer een potlood achter zijn oogbol had gestoken, puur om te testen wat dat met zijn gezichtsvermogen deed. Dat intrigeerde me. Een man die zó bezeten is van de wetenschap. Maar ook een man die zijn ontdekkingen meer dan twintig jaar verborgen hield uit angst uitgelachen te worden. Niet omdat hij twijfelde aan de juistheid van zijn ideeën, maar omdat hij wist dat het publiek het niet zou snappen. Die man heeft eigenhandig en vrijwel uit het niets belangrijke natuurwetten verklaard.'

Geen lesje
Aanvankelijk aarzelde de poppenspeelster of het nu wel zo'n goed idee was. 'Ik was bang dat het een lesje op het toneel zou worden. Maar Rob was zo enthousiast, dat ik zei: probeer het dan maar. Maar begin dan wel bij de jonge Newton.' Een idee dat poppenmaakster Gerda Schimmel voor een apart probleem zette: 'Ik moest drie poppen maken, die alledrie Newton voorstelden op een andere leeftijd, als jongeman, op middelbare leeftijd en als oude man. En dan was hij ook nog eens autistisch. Dat was vreselijk moeilijk, maar toch ook wel een heel spannende uitdaging. Aan de hand van afbeeldingen in boeken en op internet heb ik me een idee gevormd hoe hij eruit zag.' Het leverde een drietal bijzondere, levensgrote poppen op, zij het zonder onderlijf omdat Van der Pouw ze op haar hand moet kunnen dragen. En dan isdf nog Halley (de man van de komeet), een nichterige fat in fruweel die als een van de weinigen in de gaten heeft dat Newton geniaal is. Een eigenwijze poes, een nog veel eigenwijzere bulldog en een schitterend vormgegeven pad vol glinsterende wratten leveren commentaar op wat Newton doet en huishoudster Nelly, gespeeld door Van der Pouw zelf, is de verbindende factor in het geheel. 'Het mooie van haar is dat zij, net als ikzelf, helemaal niks snapt van de ontdekkingen van Newton. Zij is er zelfs lange tijd van overtuigd dat hij - als hij ze bekend ou maken - in het dolhuis zou worden opgesloten.
De ideeën van Newton worden niet uitgelegd, maar getoond via een telescoop in de vorm van haast surrealistische fimpjes: een appel die naar de maan zou vallen als er geen zwaartekracht bestond, de wieg van Newton (de vijf balletjes die door tegen elkaar aan te tikken een durende beweging veroorzaken van actie en reactie) om het verstrijken van de tijd te verbeelden. Inmiddels zitten de eerste voorstellingen erop. 'En het pakt ze echt. De kinderen geven vanuit de zaal steeds commentaar, roepen al 'zwaartekracht' voordat Newton het aan Nelly kan uitleggen. Ik denk dat juist kinderen in deze leeftijd, tussen 8 en 12 jaar, heel erg bezig zijn met zoeken naar hun eigen plek in de wereld. Zelf schreef ik als kind ook al in mijn schoolschriftje: 'Zaandam, Nederland, Europa, wereld, heelal'.
Zoals altijd bij haar voorstellingen, heeft ook dit keer de bekende poppenspeler Neville Trenter weer de eindregie gedaan. 'We zetten hem eerst helemaal in elkaar met de hele groep makers en dan verandert er nog van alles aan. Want poppen doen altijd andere dingen dan je verwacht. Als we dan zelf het gevoel hebben: 'ja, zo moet het worden', komt Neville een paar dagen lang en dan gaan we hem heel intensief nog helemaal doornemen.' Trenter: 'Ik maak hem strak, snij weg wat er nog uit kan, zorg dat overgangen soepeler verlopen.'
Het levert een voorstelling op waarin scherpzinnigheid en humor hand in hand gaan. Als Newton enthousiast uitlegt dat hij met een prisma het licht gebroken heeft, reageert Nelly: 'O, mooi is dat, en wie kan dat weer opruimen?' Lesjes zitten er niet in, alleen Newtons credo: 'als je de juiste vraag stelt, vind je vanzelf het juiste antwoord.'

Nowton of de appel die naar de maan viel is te zien op zo 16 mei om 15.00 uur

Reageer