Geerts godgeklaagde gelijk

Stel je het volgende eens voor: president Ahmadinejad kondigt aan dat hij een film zal gaan maken waarmee hij aan zal tonen dat de westerse samenlevingen fascistisch van aard zijn en aanzetten tot geweld tegen niet-blanken. Wat zou de gemiddelde reactie van een westerling hierop zijn? Zou hij de straat opgaan in fel protest om de film in kwestie te laten verbieden?
Nee. Maar natuurlijk slaat de bovenstaande vergelijking ook nergens op. Je kan tussen het bekritiseren van een samenleving en het bekritiseren van een religie geen één-op-één-vergelijking maken. Hoe graag wij het als rationele mensen ook anders zouden willen zien, bij veel gelovigen bestaat er geen mogelijkheid tot relativering als het gaat om een (al dan niet spottend bedoelde) aanval op hun godsdienst. Vanwege de verhoudingen in de wereld is een dergelijk fenomeen in de moslimwereld nog te begrijpen, maar een internationale machtspositie is helaas ook geen garantie voor een cultuurrelativistische houding. Zelfs in ons eigen land kan dit soort religieus dogmatisme de kop opsteken, zoals de initiatiefnemers van Horror Vacuï ondervonden.

Cultuurverschillen mogen natuurlijk niet tot censuur en beperking van de vrijheid van meningsuiting leiden. Dat is echter zo evident, dat ik hier eerder de andere kant van de zaak wens te belichten: de morele plicht tot het respecteren van andermans normen en waarden. Hoewel de portrettering van Mohammed of de bekritisering van de islam niet verboden mag worden, mag er in het maatschappelijk debat wel wat meer aandacht worden besteed aan een kosten/batenanalyse van sommige cultuuruitingen. Ten tijde van de Deense cartoonrellen besloten veel westerse publicaties, waaronder de Volkskrant, de gewraakte cartoons zelf ook te plaatsen als statement voor de vrijheid van meningsuiting. Alsof de vrijheid van meningsuiting op dat moment in het geding was. Alsof de persvrijheid vanwege één internationale rel ineens verdedigd diende te worden. Terwijl onze dappere journalisten zich eventjes vrijheidsstrijders waanden escaleerde de internationale situatie verder dan nodig was.
Natuurlijk zijn er individuen die hun individuele verantwoordelijkheid allang hebben geofferd aan de goden van de machtswellust en de demagogie. Sommige islamitische politici (waaronder natuurlijk mr. Ahmadinejad) grijpen elke vermeende provocatie gretig aan om de onderbuikgevoelens van het electoraat met fundamentalistische retoriek te gelde te maken. En natuurlijk moeten we onze eigen Mahmoud niet vergeten. Geert Wilders heeft het politieke spelletje mooi van de grote roerganger George W. Bush afgekeken: op identieke wijze waarop de Amerikaanse president de oorlog tegen Irak aan de man bracht, verdedigt de fractieleider van de Partij Voor de Vrijheid(!) zijn uitspraken en daden. Iedere kritiek op hem en zijn film wordt vervormd tot een aanval op de vrijheid van meningsuiting, waardoor hij ineens de moral high ground heeft.
Daar trappen we natuurlijk niet in. Laten we Wilders’ recht op zijn creatieve vrijheid tot het bittere eind verdedigen, maar laten we hem ook linea recta de cel insmijten als Fitna over de schreef blijkt te gaan. En laten we bovenal zelf blijven schrijven, theatermaken, musiceren, filmen , etc. om tegenwicht te bieden aan gevaarlijke gekken die de vrijheid van meningsuiting een slechte naam dreigen te bezorgen.

Marijn Lems

Reageer

---