Recensie 'Lex' (NRC)

Stofzuigerkoffie bij afscheid d'Electrique.
Door Wilfred Taken, NRC Handelsblad, 14 oktober 2008

Soms krijg je tot de rand volgetypte A-viertjes in je brievenbus waarin de buurzonderling betoogt dat de hele wereld één groot complot is, geschreven met grote woede en enige belezenheid, maar fiks door elkaar gehusseld in een verward brein.
Zo'n man is Lex, in het gelijknamige toneelstuk van d'Electrique. Hij zit thuis, hij kijkt tv en hij kankert op de wereld, op de nationalistische hysterie die buiten heerst, maar ook op de 'koranisten'. Het enige moment dat hij harmonie vindt, is als hij des avonds een voorbijganger doorslaat met een betonnen tuinkabouter.
Aanvoerder Ko van den Bosch schreef de tekst, maar liet dit keer de regie ove aan veteraan Aat Ceelen. Veel maakt het niet uit; ze hebben eenzelfde liefde voor de poëzie van een vevuilde keuken met een aanrecht vol flessen. De monoloog van Lex is een echte Van den Bosch: een onnavolgbaar, barok bouwwerk vol straatvuil, grove grappen, verfijndere grappen, onverwachte tederheid, geëngageerde woede. In Frank Lammers vindt hij de ideale vertolker: een erudiet gevoelsmens in het lichaam van een sloper, die de vele registers met grote rust en kracht beheerst.
Net als je iets te veel een hekel krijgt aan de hufter, blijkt hij een gehandicapte vrouw te habben, sterk gespeeld door Anna Schoen. Vroeger was ze geil en spannend, nu is ze een verlamd wrak. Korsakov? Aardig is dat Lex zich bewust is van het publiek, alsof ze in de Gouden Kooi zitten. 'We hebben de sympathie', zegt Lex. Alsof hij haar alleen verzorgt om niet weggestemd te worden.
Ontroerend is als hij iets gaat drinken met zijn kasplantje. Door haar neus dicht te knijpen, laat hij haar inhaleren. Wijn krijgt ze door een trechtertje in de mond. Daarna legt hij haar op een matras en drukt hij een kussen op het hoofd. Is dit het einde of is dit het herbeleven van wat jaren geleden geschiedde? Dit kamerstuk staat bijna stil; het drama heeft zich reeds voltrokken, Lex leeft in de melancholische epiloog.
Dit is dan ook de laatste voorstelling van d'Electrique, de groep die in 1980 begon als Electric Alex. Enig overgebleven lid Ko van den Bosch gaat werken bij het Noord Nederlands Toneel in Groningen, dat is overgenomen door zijn vrouw. Een een doorstart van het veteranenteam, zonder Van den Bosch, kreeg geen steun van het podiumfonds.
Ondanks de transformatie van cabaret-act naar een serieuzere, meer tekstgerichte theatergroep heeft de groep zijn unieke signatuur behouden: smerig, luidruchtig, gewelddadig en kliederig. Als eresaluut hergebruikt Anna Schoen een Chaplin-achtige scène uit de eerste voorstelling; ze slaat koffiebonen op de vloer fijn met een hamer, zuigt ze op met een stofzuiger en zet koffie met de volle stofzuigerzak als filter.

Reageer